เถรวาท

หินยาน พิมพ์ อีเมล เนื้อหา เขียนโดย Pajjek หมวด: นิกายในพุทธ เผยแพร่เมื่อ: ๐๘ เดือนสิงหาคม ๒๕๖๐ อ่าน: 4519 แนวทางการแผ่กว้างของศาสนาพุทธทักษิณนิกายลัทธิลังกาวงศ์ ไปสู่เอเซียอาคเนย์ ลัทธิเถรวาท โดยคำศัพท์แสดงว่าตามทางของพระเถระ เป็นชื่อของนิกายที่โบราณที่สุดในพุทธ ข้างอาจริยวาทเรียกนิกายนี้ว่าหินยาน นิกายลัทธิเถรวาทเป็นนิกายหลักที่ได้รับการเชื่อถือในประเทศศรีลังกา (ราว ๗๐% ของประชาชนทั้งสิ้น) รวมทั้งประเทศในแผ่นดินเอเซียอาคเนย์ ดังเช่น ไทย เขมร ลาว รวมทั้งประเทศพม่า และก็เป็นส่วนน้อยในประเทศจีนรวมทั้งเวียดนาม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริเวณยูนนาน เนปาล บังกลาเทศที่เขตจิตตะกอง เวียดนามทางตอนใต้ใกล้ชายแดนเขมร อินโดนีเซีย มาเลเซียมีนับถือทางทางเหนือของประเทศ มีศาสนิกชนจำนวนมากเป็นคนประเทศไทยรวมทั้งชาวสิงหล จำนวนผู้เชื่อในศาสนาพุทธนิกายหินยานอยู่ที่ราว ๑๐๐ ล้านคน สำหรับเมืองไทยมีผู้นับถือนิกายเถรวาทโดยประมาณ ๙๔% ของสามัญชนทั้งสิ้น (ข้อมูลที่ได้รับมาจากกรมศาสนา เฉพาะมวลชนอิสลามในประเทศไทยมีไม่น้อยกว่า ๑๐ ล้านคน คิดเป็นสัดส่วนไม่น้อยกว่า ๑๕% ของสามัญชนไทย ไม่นับผู้เชื่อในศาสนาคริสต์ ฮินดู สิกข์ และไม่มีศาสนา ก็เลยเป็นได้ว่าพุทธศาสนิกชนในประเทศไทย อาจมีไม่ถึง ๘๐% ของปริมาณมวลชนทั้งสิ้น) นิกายทักษิณนิกายได้รับการเชื่อถือคู่กับนิกายอาจริยวาท (เป็นนิกายอาจริยวาท ในขณะนี้) ภูมิหลังของนิกายหินยาน ถ้ำบัวสายคูหา (The Sattapanni caves) ข้างเขาเวภารบรรพต ใกล้เมืองราชคฤห์ อินเดีย สถานที่ทำสะสางพระธรรมวินัยทีแรก (ปัจจุบันนี้เพดานถ้ำกระหน่ำลงมาปิดปากถ้ำหมดแล้ว) ภายหลังจากพระวัวโคลนตมพระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธตายได้ ๓ เดือน พระผู้วิเศษตสาวกผู้ได้เคยสดับอบรมของท่านปริมาณ ๕๐๐ รูป ก็สัมมนาทำปฐมสะสางในถ้ำสัตบรรณคูหา ใกล้เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ใช้เวลาตรวจทานอยู่ ๗ เดือน ก็เลยประมวลคำอบรมสั่งสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้เสร็จเป็นครั้งแรก นับเป็นบ่อเกิดของตำราพระไตรปิฎกภาษาบาลี คำกล่าวสอนที่ลงความเห็นกันเอาไว้ภายในครั้งปฐมสะสางรวมทั้งได้เชื่อถือกันสืบมา เรียกว่าหินยาน หมายความว่าคำกล่าวสอนที่วางไว้เป็นหลักการโดยพระเถระ คำว่าเถระ ในที่นี้ หมายความว่าพระเถระผู้สัมมนาทำสะสางทีแรก รวมทั้งศาสนาพุทธซึ่งทำตามหลักที่ได้สะสางคราวแรกดังที่กล่าวมาข้างต้น เรียกว่านิกายหินยาน อันเป็น คณะสงฆ์กรุ๊ปที่ยึดคำกล่าวสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อีกทั้งถ้อยคำ รวมทั้งเนื้อความที่ท่านสะสางไว้โดยเข้มงวด ตลอดจนรักษาแม้กระทั้งตัวภาษาเริ่มแรกเป็นภาษาบาลี คณะสงฆ์หินยาน คณะสงฆ์ลัทธิเถรวาทในแต่ละประเทศ ได้แบ่งย่อยออกเป็นหลายนิกาย โดยยังคงยึดมั่นพระธรรมวินัยเดียวกัน คณะสงฆ์ทักษิณนิกาย ในเมืองโคลัมโบ ประเทศศรีลังกา เมื่อ คริสต์ศักราช ๑๘๘๓ แล้วก็พันเอก เฮนรี สตีล โอลคอต (สิงหล: කර්නල් හෙන්රි ස්ටීල් ඔල්කට්; อังกฤษ: Henry Steel Olcott; ๒ เดือนสิงหาคม คริสต์ศักราช ๑๘๓๒ – ๑๗ เดือนกุมภาพันธ์ คริสต์ศักราช ๑๙๐๗) ผู้เป็นหัวเรือหลักสำหรับเพื่อการฟื้นฟูศาสนาพุทธในประเทศศรีลังกา ประเทศบังกลาเทศ สังฆราชนิกาย (Sangharaj Nikaya) มหาสถพีรนิกาย (Mahasthabir Nikaya) ประเทศพม่า สุธัมมนิกาย (Thudhamma Nikaya) ชเวจินนิกาย (Shwekyin Nikaya) ทวารนิกาย (Dvara Nikaya) ประเทศศรีลังกา ประเทศไทยนิกาย (Siam Nikaya) มัลวัตตะ (Malwaththa) อัสคิริยะ (Asgiriya) วาทุลวิลา (Waturawila) หรือ มหาวิหารวังศิกศยาโมขว้างลีวนาศรมนิกาย (Mahavihara Vamshika Shyamopali Vanavasa Nikaya) อมรปุรนิกาย (Amarapura Nikaya) ธรรมรักษิต (Dharmarakshitha) คันดุโบดา (Kanduboda) หรือ ชเวจินนิกาย (Swejin Nikaya) ตโปวนะ (Tapovana) หรือ นางงามที่ตระกูล (Kalyanavamsa) มอญนิกาย กัลดุวา (Galduwa) หรือ ศรีนางงามโยติดอยู่ศรม สังสถลา (Śrī Kalyāṇī Yogāśrama Saṃstha) เดลมองวา (Delduwa) เมืองไทย, ราชอาณาจักรกัมพูชา รวมทั้งประเทศมาเลเซีย (ในกรุ๊ปคนประเทศไทย) มหานิกาย (Maha Nikaya) ธรรมยุติกนิกาย (Dharmmayuttika Nikaya) ถัดไป